عبد الحي حبيبى
856
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
هارون الرشيد نيز در بغداد مارستانى را ساخته ، كه سرطبيب آن همان جبرئيل بن بختى شوع پزشك پروردهء برمكيان بود ، و چون برمكيان همه اهل علم و از پرورندگان اطباء هندى بودند ، بنابرين ايشان مارستان برمكيان را در بغداد تأسيس كردند ، و سرطبيب آن را ابن دهن سابق الذكر كه كتابهاى طبى را از هندى به عربى ترجمه ميكرد مقرر داشتند . « 1 » و بعد ازين در بلاد دولت عباسى بيمارستانهاى متعدد ديگر به تقليد برمكيان كشوده شد . در بيمارستانهاى آنوقت طبيبان نامى را براى معالجه مىگماشتند ، و ايشانرا از موارد دور براى طبابت جلب ميكردند ، چنانچه هارون ، دهشتك سرطبيب هندى بيمارستان گنديشاپور را براى بيمارستان بغداد خواست ، چون او نيامد ، بجاى خود ماسويه طبيب معروف را فرستاد ، كه بعد ازو يوحنا بن ماسويه سرطبابت مارستان بغداد داشت « 2 » و اين هر دو هم از پروردگان خاندان بختى شوع سابق الذكر بودند ، كه پزشك برمكيان بود . بقول گوستاولوبون : بيمارستانهاى عرب ، موافق اصول حفظ صحت بنا شده و خيلى وسيع و داراى جريان هوا و آب فراوان بود ، محصلان طب در ان به معاينه و محالجهء بيماران مىپرداختند ، و در بيمارستان حجراتى داشتند تا بوسيلهء تجربه و مشاهده ، تحصيلات علمى خود را تكميل نمايند . « 3 »
--> ( 1 ) - الفهرست 342 ( 2 ) - طبقات الاطباء 1 / 174 ( 3 ) - تمدن اسلام و عرب 635